در این مقاله به بررسی نشانه های آسم میپردازیم. آسم یک بیماری مزمن دستگاه تنفسی است که در آن راههای هوایی ریه دچار التهاب و حساسیت بیش از حد میشوند. در نتیجه، مسیر عبور هوا گاهی تنگ شده و علائمی مانند خس خس سینه، سرفه و تنگی نفس ایجاد میشود. شناخت علائم آسم اهمیت دارد، زیرا نشانه ها ممکن است دوره ای باشند و در بعضی افراد هنگام ورزش، شب ها یا در تماس با محرکها ظاهر شوند.
آسم چیست و در بدن چه اتفاقی می افتد؟
در فرد مبتلا به این بیماری، دیواره راههای هوایی ممکن است ملتهب و متورم شود، عضلات اطراف این مجاری منقبض شوند و ترشح مخاط افزایش پیدا کند. این تغییرات عبور هوا را دشوارتر میکنند.
مهمترین علائم و نشانه های آسم
نشانه های آسم معمولاً متغیر هستند. نشانههای مهم عبارتاند از:
- خسخس یا صدای سوت هنگام تنفس
- تنگی نفس یا احساس کمبود هوا
- احساس فشار یا سنگینی در قفسه سینه
- سرفه، به ویژه شب ها، صبح زود یا پس از فعالیت بدنی
علائم ممکن است هنگام سرماخوردگی، ورزش، هوای سرد یا تماس با دود و مواد محرک بیشتر شوند. بیدار شدن شبانه به علت سرفه یا تنگی نفس نیز میتواند نشانه کنترل نامناسب بیماری باشد.
علت چیست و چه عواملی آن را تحریک میکنند؟
علت دقیق آسم همیشه مشخص نیست و معمولاً ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی در آن نقش دارند. سابقه خانوادگی آسم یا بیماریهای آلرژیک، مانند رینیت آلرژیک و اگزما، میتواند احتمال ابتلا را افزایش دهد.
محرکها لزوماً علت اصلی بیماری نیستند، اما می توانند علائم را شروع یا تشدید کنند. گرده گیاهان، مایت گردوغبار، شوره حیوانات، عفونتهای ویروسی تنفسی، دود سیگار، آلودگی هوا، بوهای تند، هوای سرد و فعالیت بدنی از محرکهای شناخته شده هستند. در بعضی افراد نیز استرس یا برخی داروها، از جمله بتابلوکرها و در برخی بیماران آسپرین، میتوانند علائم را تشدید کنند.
چگونه از نشانه های آسم، بیماری تشخیص داده میشود؟
تشخیص آسم فقط بر اساس شرح حال یا شنیدن صدای خس خس انجام نمی شود. پزشک علائم، زمان بروز آنها، عوامل محرک و وضعیت تنفس را بررسی میکند. مهمترین آزمایش در بسیاری از بیماران اسپیرومتری است؛ این تست میزان و سرعت خروج هوا از ریهها را اندازه گیری میکند و عملکرد ریه را ارزیابی میکند.
در صورت نیاز، اندازه گیری حداکثر جریان بازدمی یا برخی بررسی های تکمیلی مانند FeNO میتوانند به تشخیص کمک کنند. طبیعی بودن یک آزمایش به تنهایی همیشه آسم را رد نمیکند و پزشک ممکن است آزمایش را تکرار کند.
کنترل و پیشگیری از تشدید آسم
شناسایی و کاهش تماس با محرکهای شخصی و پیگیری منظم بیماری اهمیت دارد. قرار نگرفتن در معرض دود سیگار و رعایت برنامه دارویی تجویزشده میتواند به کنترل بهتر علائم کمک کند. داروهای استنشاقی باید طبق دستور پزشک مصرف شوند و روش صحیح استفاده از وسیله استنشاقی نیز اهمیت دارد.
ورزش معمولاً برای افراد مبتلا به آسم ممنوع نیست؛ در صورت ایجاد علائم هنگام فعالیت، باید با پزشک مشورت شود.
چه زمانی نشانه های آسم مراجعه به پزشک ضروری میکند؟
اگر سرفه، خس خس، تنگی نفس یا فشار قفسه سینه تکرار میشود، بخصوص اگر شب ها یا هنگام فعالیت رخ میدهد، ارزیابی پزشکی اهمیت دارد. تشدید سریع علائم، دشواری واضح در تنفس، ناتوانی در صحبت کردن به علت تنگی نفس یا بهتر نشدن علائم طبق برنامه درمانی، نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.
باورهای اشتباه درباره آسم
آسم فقط بیماری دوران کودکی نیست و میتواند در هر سنی شروع شود. آسم یک بیماری روانی نیست، هرچند استرس در برخی افراد میتواند محرک علائم باشد. نداشتن علامت برای مدتی نیز به معنی از بین رفتن بیماری نیست و قطع خودسرانه دارو می تواند کنترل بیماری را مختل کند.
سؤالات متداول نشانه های آسم
آیا آسم باعث سرفه می شود؟
بله. سرفه خشک یا مکرر میتواند یکی از علائم آسم باشد.
آیا خس خس سینه همیشه نشانه آسم است؟
خیر. خس خس در بیماریهای دیگر نیز دیده میشود و تشخیص قطعی به ارزیابی پزشکی نیاز دارد.
آیا آسم درمان قطعی دارد؟
آسم معمولاً یک بیماری مزمن است، اما با درمان و کنترل مناسب میتوان علائم و خطر تشدید بیماری را کاهش داد.
آیا ورزش برای افراد مبتلا به آسم ممنوع است؟
خیر. افراد مبتلا به آسم معمولاً میتوانند با کنترل مناسب بیماری فعالیت بدنی داشته باشند.
آیا آسم فقط در اثر آلرژی ایجاد میشود؟
خیر. آلرژی یکی از عوامل مهم است، اما آسم میتواند با عوامل ژنتیکی و محیطی مختلف مرتبط باشد و همه بیماران آلرژی مشخص ندارند.
چه آزمایشی برای تشخیص آسم انجام میشود؟
اسپیرومتری یکی از مهمترین تستها میباشد؛ بسته به شرایط، اندازه گیری جریان بازدمی یا FeNO نیز ممکن است انجام شود.
جمعبندی
آسم بیماری مزمن و قابل کنترلی است که با سرفه، خس خس، تنگی نفس و احساس فشار در قفسه سینه شناخته میشود. چون نشانه های آسم ممکن است با بیماریهای دیگری اشتباه شوند، تشخیص باید بر اساس شرح حال و ارزیابی عملکرد ریه انجام شود. تکرار نشانه های آسم نیازمند بررسی پزشکی و انجام آزمایشهای لازم برای تشخیص دقیق تر است.
