آبریزش بینی و عطسه همیشه به معنی سرماخوردگی نیست. بررسی آلرژی نشان داده است که، آلرژی به ویژه رینیت آلرژیک، میتواند علائمی شبیه عفونتهای ویروسی ایجاد کند؛ اما علت و الگوی بروز آن متفاوت است. شناخت علائم آلرژی به تشخیص درست و پرهیز از درمان نامناسب کمک میکند.
آلرژی چیست؟
آلرژی زمانی رخ میدهد که سیستم ایمنی بدن به ماده ای معمولاً بی ضرر، مانند گرده گیاهان، مایتهای گردوغبار، کپک یا ذرات حیوانات، واکنش بیش از حد نشان دهد. در رینیت آلرژیک، این واکنش بیشتر بینی و گاهی چشم ها و گلو را درگیر میکند. علائم ممکن است فصلی یا دائمی باشند.
مهمترین علائم آلرژی
شایع ترین نشانه های رینیت آلرژیک عبارتند از:
- عطسه های مکرر، به خصوص پشت سر هم
- آبریزش یا گرفتگی بینی
- خارش بینی، گلو یا سقف دهان
- خارش، قرمزی و ریزش اشک چشم
- خستگی، به ویژه وقتی علائم خواب را مختل میکنند
- ترشح پشت حلق در برخی افراد
وجود همزمان خارش بینی و چشم، عطسه های مکرر و آبریزش شفاف بیشتر به نفع آلرژی است. با این حال، فقط بر اساس یک علامت نمی توان تشخیص قطعی داد.
بررسی آلرژی و سرماخوردگی
سرماخوردگی معمولاً یک عفونت ویروسی است و میتواند با گلودرد، سرفه، احساس ناخوشی و گاهی تب همراه باشد. آلرژی بیشتر با خارش چشم و بینی، عطسه های مکرر و آبریزش شفاف همراه است و معمولاً تب ایجاد نمیکند.
تفاوت مهم دیگر، الگوی زمانی است. سرماخوردگی اغلب طی چند روز شروع می شود و سپس بهتر می شود؛ اما بررسی آلرژی تایید کرده که آلرژی ممکن است پس از تماس با عامل محرک دوباره ظاهر شود و تا زمان ادامه تماس باقی بماند. با این حال، برخی علائم مشترک اند.
چه عواملی باعث آلرژی میشوند؟
گرده درختان و علف ها، مایت های گردوغبار، کپک و ذرات حیوانات از عوامل شناخته شده رینیت آلرژیک هستند. دود، آلودگی هوا و بوهای تند نیز ممکن است علائم بینی را تشدید کنند، حتی اگر علت اصلی، آلرژی نباشد.
بررسی آلرژی نشان داده که سابقه خانوادگی آلرژی و بیماریهایی مانند آسم یا اگزما میتواند احتمال حساسیت را افزایش دهد.
آلرژی چگونه تشخیص داده می شود؟
تشخیص معمولاً با بررسی علائم، زمان شروع آنها، عوامل محرک احتمالی و معاینه انجام میشود. در صورت تداوم علائم، پزشک ممکن است آزمایش حساسیت پوستی یا خون برای بررسی IgE درخواست کند. نتیجه آزمایش باید همراه با شرح حال و معاینه تفسیر شود؛ مثبت شدن یک آزمایش به تنهایی لزوماً ثابت نمیکند که همان ماده علت همه علائم فرد است.
چگونه علائم آلرژی را کنترل کنیم؟
اولین اصل، کاهش تماس با عامل محرک شناخته شده است. تمیز نگه داشتن محیط، کاهش تجمع گردوغبار و توجه به شرایطی که علائم را تشدید میکنند میتواند کمک کننده باشد. شستشوی بینی با محلول سالین نیز ممکن است به کاهش گرفتگی و پاک شدن مخاط و آلرژن ها کمک کند.
بسته به شدت علائم، پزشک ممکن است داروهایی مانند آنتی هیستامین ها یا اسپری های بینی را توصیه کند. انتخاب دارو باید با توجه به شرایط فرد انجام شود و مصرف خودسرانه یا ترکیب داروها مناسب نیست.
چه زمانی بررسی آلرژی نیازمند مراجعه به پزشک می باشد؟
اگر علائم مکرر هستند، خواب یا فعالیت روزانه را مختل میکنند، با روشهای معمول کنترل نمیشوند یا علت آنها مشخص نیست، ارزیابی پزشکی میتواند به تشخیص دقیق تر کمک کند. تنگی نفس، تورم لب یا زبان، مشکل در تنفس، احساس ضعف شدید یا بروز سریع علائم پس از تماس با ماده حساسیت زا میتواند نشانه واکنش آلرژیک شدید باشد و به ارزیابی اورژانسی نیاز دارد.
سؤالات متداول بررسی آلرژی
آیا آلرژی باعث تب میشود؟
رینیت آلرژیک معمولاً باعث تب نمیشود. وجود تب بیشتر احتمال عفونت را مطرح میکند، هرچند مجموعه علائم باید بررسی شود.
از کجا بفهمیم سرما خورده ایم یا آلرژی داریم؟
خارش چشم و بینی، عطسه های مکرر و آبریزش شفاف بیشتر با آلرژی دیده میشوند؛ گلودرد، سرفه، احساس بیماری و تب بیشتر در عفونتهای ویروسی دیده میشوند.
آیا آلرژی میتواند هر روز ادامه داشته باشد؟
بله. اگر عامل محرک مانند مایت های گردوغبار یا حیوانات بهطور مداوم در محیط وجود داشته باشد، علائم ممکن است در تمام سال ادامه پیدا کنند.
آیا برای تشخیص آلرژی آزمایش لازم است؟
همیشه نه. شرح حال و معاینه گاهی کافی است، اما در موارد خاص ممکن است تست پوستی یا آزمایش خون IgE لازم باشد.
آیا آلرژی درمان قطعی دارد؟
بسته به نوع آلرژی، کنترل محرک ها، داروها و در برخی افراد ایمنی درمانی میتواند علائم را کاهش دهد؛ اما برنامه درمانی باید متناسب با علت و شرایط فرد تعیین شود.
جمعبندی
علائم آلرژی و سرماخوردگی میتوانند شبیه هم باشند، اما خارش، عطسه های مکرر، ریزش اشک و ارتباط علائم با یک محرک مشخص، بیشتر به نفع آلرژی است. در صورت تکرار یا طولانی شدن علائم، بررسی پزشکی میتواند علت را مشخص کند و در صورت نیاز، آزمایشهای مرتبط و برنامه کنترل مناسب را در اختیار فرد قرار دهد. ارزیابی علائم و انجام آزمایشهای لازم در مرکز درمانی به تشخیص دقیق و انتخاب روش کنترل مناسب کمک میکند.
منابع: (Mayo Clinic) و (AAAAI)
