با شروع فصل سرما، بسیاری از ما با مشاهده اولین علائم بیماری مانند گلودرد یا آبریزش بینی، به سراغ مصرف خودسرانه آنتی بیوتیک ها می رویم. اما برای انتخاب راهکار درمانی درست، آگاهی از تفاوت عفونت ویروسی و باکتریایی اولین و مهم ترین قدم است. بسیاری از بیماری های رایج مانند سرما خوردگی، منشاء ویروسی دارند و داروها روی آنها تاثیری ندارند. در این مقاله از سایت درمانگاه خیریه حیدریها، قصد داریم به زبان ساده بررسی کنیم که این دو نوع عفونت چه فرقی با هم دارند و چرا مصرف آنتی بیوتیک همیشه چارهساز نیست.
عفونت ویروسی چیست؟
ویروس ها میکرو ارگانیسم های بسیار کوچکی هستند که برای زنده ماندن و تکثیر شدن به سلولهای زنده بدن میزبان (انسان، حیوان یا گیاه) نیاز دارند. زمانی که ویروسی وارد بدن شما میشود، به سلولهای سالم حمله کرده و از آنها برای تولید مثل خود استفاده میکند. بیماری های شایعی مانند سرماخوردگی، آنفولانزا، آبله مرغان و کرونا همگی ناشی از عفونت های ویروسی هستند. ویژگی مهم این عفونت ها این است که سیستم ایمنی بدن در بیشتر موارد پس از طی کردن یک دوره چند روزه (معمولاً یک تا دو هفته)، قادر است به تنهایی با آنها مبارزه کرده و ویروس را از بین ببرد.
عفونت باکتریایی چیست؟
باکتری ها موجودات تک سلولی هستند که میتوانند در محیط های مختلفی زنده بمانند. برخلاف ویروس ها، باکتری ها برای زنده ماندن نیازی به سلول میزبان ندارند. جالب است بدانید که بسیاری از باکتری های موجود در بدن ما (مانند باکتری های روده) نه تنها مضر نیستند، بلکه برای سلامتی ضروری اند. با این حال، دسته ای از باکتری های بیماری زا وجود دارند که باعث ایجاد عفونت میشوند. گلودرد استرپتوکوکی، عفونت های ادراری و برخی از انواع ذات الریه نمونه هایی از عفونت های باکتریایی محسوب میشوند.
چرا آنتی بیوتیک ها روی سرما خوردگی بی تاثیرند؟
اصلی ترین تفاوت عفونت ویروسی و باکتریایی در نحوه درمان آنهاست. آنتی بیوتیک ها داروهای قدرتمندی هستند که منحصراً برای از بین بردن باکتری ها یا جلوگیری از رشد آنها طراحی شده اند. ساختار یک ویروس با ساختار یک باکتری کاملاً متفاوت است؛ بنابراین، آنتی بیوتیک ها نمیتوانند ویروس ها را شناسایی یا نابود کنند.
مصرف آنتی بیوتیک برای درمان سرما خوردگی یا آنفولانزا نه تنها کمکی به بهبودی شما نمیکند، بلکه عوارض جانبی ناخواسته ای به همراه دارد. مهم ترین خطر این کار، ایجاد پدیده ای به نام «مقاومت آنتی بیوتیکی» است. یعنی باکتری های بدن شما به مرور زمان در برابر داروها مقاوم میشوند و در آینده اگر به یک عفونت باکتریایی واقعی مبتلا شوید، درمان آن بسیار سخت و پیچیده خواهد شد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
تشخیص دقیق تفاوت عفونت ویروسی و باکتریایی تنها بر عهده پزشک است. اگر علائم بیماری شما بیش از ۱۰ روز طول کشید، تب بالا و مداوم داشتید، یا احساس کردید علائمتان پس از یک بهبودی نسبی دوباره شدت گرفته است، حتماً باید توسط پزشک معاینه شوید.
سوالات متداول درباره تفاوت عفونت ویروسی و باکتریایی
۱. آیا میتوانم از آنتی بیوتیک های باقی مانده در خانه برای سرما خوردگی جدیدم استفاده کنم؟
خیر. به هیچ وجه نباید بدون تجویز پزشک آنتی بیوتیک مصرف کنید. سرماخوردگی یک بیماری ویروسی است و آنتی بیوتیک هیچ اثری روی آن ندارد.
۲. دوره درمان عفونتهای ویروسی معمولاً چقدر طول میکشد؟
بیشتر عفونت های ویروسی شایع مانند سرما خوردگی بین ۷ تا ۱۰ روز طول میکشند تا به طور کامل توسط سیستم ایمنی بدن پاکسازی شوند.
۳. پزشک چگونه متوجه میشود عفونت من ویروسی است یا باکتریایی؟
پزشک با بررسی سابقه بیماری، معاینه فیزیکی (مانند بررسی گلو، گوشها و ریه) و در برخی موارد با تجویز آزمایش خون یا کشت ترشحات، نوع عفونت را به دقت تشخیص میدهد.
سخن پایانی
سلامتی شما ارزشمند ترین دارایی شماست. مصرف خودسرانه دارو ها، به ویژه آنتی بیوتیک ها، میتواند در دراز مدت آسیب های جبران ناپذیری به سیستم ایمنی بدن وارد کند. استراحت کافی، مصرف مایعات فراوان و تغذیه سالم بهترین راهکار برای درمان سرما خوردگی های ویروسی هستند. پزشکان مجرب ما در درمانگاه خیریه حیدریها آمادهاند تا با معاینه دقیق، نوع بیماری شما را تشخیص داده و اصولی ترین روش درمانی را به شما پیشنهاد دهند. با مراجعه بهنگام به پزشک، از سلامت خود و جامعه محافظت کنیم.
