پارگی آپاندیس یکی از خطرناکترین شرایط اورژانسی در بدن است که نیاز به مداخله سریع جراح عمومی دارد. اگر این وضعیت بهموقع تشخیص داده نشود، میتواند باعث عفونت گسترده در حفره شکمی (پریتونیت) و حتی تهدید جان بیمار شود. در این مقاله، با علائم، اقدامات اولیه، روشهای درمان و مراقبتهای بعد از جراحی آشنا میشویم.
آپاندیس چیست و چرا پاره میشود؟
آپاندیس زائدهای کوچک و انگشتیشکل است که از روده بزرگ منشعب میشود و در سمت راست پایین شکم قرار دارد. التهاب آپاندیس (آپاندیسیت) زمانی رخ میدهد که دهانهی آن بهوسیله مواد زائد یا عفونت بسته شود. اگر التهاب درمان نشود، فشار داخل آپاندیس بالا میرود و در نهایت ممکن است دیوارهی آن پاره شود.
پارگی آپاندیس باعث میشود محتویات آلودهی آن وارد شکم شود و عفونت شدید ایجاد کند.
علائم هشداردهندهی پارگی آپاندیس
علائم اولیهی آپاندیسیت ممکن است شبیه ناراحتیهای گوارشی ساده باشد، اما با پیشرفت التهاب، نشانهها شدیدتر میشوند. جدول زیر مقایسهای میان آپاندیسیت ساده و پارگی آپاندیس نشان میدهد:
| وضعیت | علائم اصلی | شدت درد | سایر نشانهها |
|---|---|---|---|
| آپاندیسیت ساده | درد خفیف دور ناف که به سمت راست پایین شکم میرود | متوسط | تهوع، بیاشتهایی، تب خفیف |
| پارگی آپاندیس | درد ناگهانی و شدید در تمام شکم | بسیار شدید | تب بالا، تورم شکم، اسهال یا استفراغ، ضعف شدید |
نکته مهم این است که در مراحل اولیه، درد ممکن است کاهش یابد چون آپاندیس پاره شده و فشار آن تخلیه میشود، اما بلافاصله پس از آن عفونت در شکم پخش میشود و وضعیت بیمار به سرعت وخیم میشود.
اقدامات اورژانسی تا رسیدن به بیمارستان
اگر به پارگی آپاندیس شک دارید، سریعترین اقدام تماس با اورژانس (۱۱۵) و مراجعه فوری به بیمارستان است. انجام کارهای زیر میتواند به حفظ وضعیت بیمار تا رسیدن به مراکز درمانی کمک کند:
-
بیمار را در حالت درازکش نگه دارید. حرکت زیاد ممکن است درد را بیشتر و عفونت را سریعتر پخش کند.
-
به هیچ وجه به بیمار غذا یا مایعات ندهید. زیرا ممکن است به جراحی فوری نیاز باشد و معده باید خالی باشد.
-
از مصرف داروهای مسکن یا ضدالتهاب خودسرانه خودداری کنید. این داروها میتوانند علائم را پنهان کنند و تشخیص را دشوارتر سازند.
-
از گذاشتن کمپرس گرم روی شکم خودداری کنید. گرما میتواند باعث گسترش التهاب شود.
-
در صورت تب بالا، تنها از کمپرس سرد روی پیشانی استفاده کنید.
درمان بیمار با پارگی آپاندیس
در بیمارستان، پزشک عمومی یا جراح عمومی پس از معاینهی فیزیکی و بررسی علائم، ممکن است از آزمایش خون، سونوگرافی یا سیتیاسکن برای تشخیص قطعی استفاده کند.
اگر پارگی آپاندیس تأیید شود، درمان معمولاً شامل دو مرحله است:
-
جراحی فوری (آپاندکتومی):
-
در این جراحی، آپاندیس پارهشده و عفونت ناشی از آن برداشته و شستوشوی کامل شکم انجام میشود.
-
این عمل میتواند بهصورت جراحی باز یا لاپاراسکوپی انجام گیرد.
-
-
درمان با آنتیبیوتیک و مراقبت بیمارستانی:
-
بعد از عمل، بیمار معمولاً چند روز در بیمارستان میماند تا از گسترش عفونت جلوگیری شود.
-
در برخی موارد که آبسه (توده چرکی) تشکیل شده، ابتدا با تخلیهی آبسه و درمان دارویی، سپس با جراحی نهایی درمان صورت میگیرد.
-
مراقبتهای بعد از جراحی
پس از جراحی پارگی آپاندیس، رعایت نکات زیر برای بهبود سریعتر و پیشگیری از عفونت ضروری است:
-
استراحت کافی در روزهای اول و پرهیز از فعالیت سنگین
-
مصرف کامل داروهای آنتیبیوتیک تجویزشده
-
نوشیدن مایعات کافی و تغذیه سبک و کمچرب
-
تمیز نگه داشتن محل زخم و تعویض پانسمان طبق دستور پزشک
-
در صورت بروز تب، ترشح از زخم یا درد شدید، مراجعه فوری به جراح
💬 سوالات متداول درباره پارگی آپاندیس
۱. آیا پارگی آپاندیس میتواند خودبهخود خوب شود؟
خیر. پارگی آپاندیس بدون درمان جراحی قابل بهبود نیست و در صورت تأخیر، میتواند منجر به عفونت گسترده و خطرناک شود.
۲. آیا بعد از عمل آپاندیس ممکن است دوباره دچار آپاندیسیت شوم؟
خیر. با برداشتن آپاندیس، دیگر احتمال التهاب مجدد وجود ندارد.
۳. دوره نقاهت بعد از جراحی چقدر است؟
معمولاً بین ۲ تا ۴ هفته زمان لازم است تا بیمار بهطور کامل بهبود یابد، البته این مدت در صورت وجود عفونت بیشتر خواهد بود.
۴. آیا جای بخیه بعد از عمل باقی میماند؟
در جراحی لاپاراسکوپی جای بخیه بسیار کوچک است، اما در جراحی باز ممکن است جای زخم کمی باقی بماند که به مرور با مراقبت کمتر دیده میشود.
۵. آیا میتوان با رژیم غذایی از آپاندیسیت پیشگیری کرد؟
مصرف غذاهای پرفیبر (میوه، سبزی و غلات کامل) میتواند به سلامت دستگاه گوارش کمک کند، اما عامل اصلی آپاندیسیت معمولاً قابل پیشگیری نیست.
جمعبندی
پارگی آپاندیس یک وضعیت اورژانسی واقعی است که نباید در تشخیص یا درمان آن تعلل کرد. آگاهی از علائم هشداردهنده و اقدامات اولیه، میتواند جان بیمار را نجات دهد. در صورت بروز درد شدید شکم، تهوع و تب بالا، سریعا به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
به یاد داشته باشید: هر دقیقه تأخیر، خطر عفونت و عوارض را بیشتر میکند.
