خار پاشنه: علائم و درمان مؤثر

اگر صبح‌ها که از خواب بیدار می‌شوید، در پاشنه پای خود احساس درد تیز و ناراحت‌کننده‌ای دارید، ممکن است دچار خار پاشنه شده باشید. این مشکل شایع ارتوپدی می‌تواند زندگی روزمره را مختل کند، اما خبر خوب این است که با شناخت علائم و درمان مناسب، می‌توان آن را کنترل یا حتی برطرف کرد.

خار پاشنه چیست؟

خار پاشنه (Heel Spur) نوعی زائده استخوانی کوچک است که در قسمت زیرین استخوان پاشنه پا ایجاد می‌شود. این زائده معمولاً ناشی از کشش طولانی‌مدت رباط کف پا (فاشیای پلانتار) است و ممکن است با التهاب همراه باشد. برخلاف تصور بسیاری، خار پاشنه همیشه عامل درد نیست، اما در برخی افراد باعث درد و ناراحتی می‌شود، مخصوصاً هنگام راه رفتن یا ایستادن طولانی‌مدت.

علائم خار پاشنه

خار پاشنه ممکن است برای مدت‌ها بدون علامت باشد، اما وقتی باعث درد شود، نشانه‌های زیر را به همراه دارد:

• درد تیز و سوزناک در پاشنه پا، به‌ویژه در اولین قدم‌های صبح

• درد هنگام ایستادن طولانی یا پس از نشستن زیاد

• التهاب و حساسیت در ناحیه پاشنه

• احساس فرو رفتن سوزن یا شی تیز در کف پا

نکته جالب این است که درد معمولاً ناشی از التهاب رباط کف پا (فاشیای پلانتار) است، نه خود خار استخوانی.

علت بروز خار پاشنه

خار پاشنه در اثر فشار مداوم و کشش بیش از حد رباط‌ها و عضلات پا به‌وجود می‌آید. عوامل شایع شامل:

• استفاده از کفش نامناسب (بدون پشتیبانی مناسب کف پا)

• ایستادن یا راه رفتن طولانی روی سطوح سخت

• اضافه‌وزن یا چاقی که فشار بیشتری به کف پا وارد می‌کند

• ورزش‌های پر فشار مثل دویدن یا پرش

• کف پای صاف یا قوس زیاد پا

• افزایش سن که منجر به کاهش انعطاف‌پذیری بافت‌ها می‌شود

روش‌های درمانی مؤثر برای خار پاشنه

خبر خوب این است که بیشتر موارد خار پاشنه بدون نیاز به جراحی قابل درمان هستند. هدف اصلی درمان، کاهش التهاب و فشار از روی پاشنه است. در ادامه به مؤثرترین روش‌ها اشاره می‌کنیم:

۱. استراحت و کاهش فعالیت

کاهش فشار روی پا، به ویژه در زمان التهاب شدید، اولین قدم در کنترل درد است.

۲. استفاده از یخ

قرار دادن یخ روی ناحیه دردناک به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه چند بار در روز، التهاب را کاهش می‌دهد.

۳. کفش مناسب و کفی طبی

استفاده از کفش‌هایی با پشتیبانی خوب از قوس پا و کفی‌های طبی که فشار را از پاشنه برمی‌دارند، بسیار مفید است.

۴. تمرینات کششی

تمرین‌های ساده برای کشش رباط کف پا و عضلات ساق می‌توانند درد را به‌مرور کاهش دهند. برای مثال:

• کشش انگشتان پا

• غلتاندن بطری آب یخ‌زده زیر کف پا

• کشش تاندون آشیل

۵. داروهای ضد التهاب

مصرف داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی (حتما قبل از هر دارویی پیش دکتر مربوطه بروید) می‌تواند به کاهش درد و التهاب کمک کند. البته بهتر است با نظر پزشک مصرف شود.

۶. فیزیوتراپی

در مواردی که درد مزمن است، مراجعه به فیزیوتراپیست برای دریافت درمان‌های تخصصی، مانند ماساژ درمانی، اولتراسوند و تمرینات تخصصی مفید خواهد بود.

۷. تزریق کورتون

در صورت درد شدید و مقاوم، پزشک ممکن است تزریق دارو را پیشنهاد دهد.

۸. درمان‌های پیشرفته‌تر (در موارد خاص)

در موارد نادر، اگر تمام روش‌های غیرجراحی پاسخگو نباشند، جراحی برای برداشتن خار پاشنه یا آزادسازی رباط کف پا انجام می‌شود.

چگونه از خار پاشنه پیشگیری کنیم؟

• استفاده از کفش‌های راحت با پشتیبانی مناسب

• اجتناب از ایستادن طولانی‌مدت روی سطوح سخت

• حفظ وزن مناسب

• انجام تمرینات کششی روزانه

• استفاده از کفی مناسب در صورت داشتن کف پای صاف یا قوس زیاد

پرسش‌های متداول درباره خار پاشنه

آیا خار پاشنه همیشه باعث درد می‌شود؟

خیر. بسیاری از افراد دچار خار پاشنه هستند، اما علائمی ندارند. درد معمولاً ناشی از التهاب بافت‌های اطراف است.

آیا خار پاشنه با استراحت از بین می‌رود؟

خار پاشنه به خودی خود ممکن است باقی بماند، اما با استراحت و درمان‌های مناسب، درد و التهاب آن کاهش می‌یابد.

درمان خانگی خار پاشنه چقدر مؤثر است؟

در بسیاری از موارد، روش‌های خانگی مانند یخ‌گذاری، استراحت و تمرینات کششی می‌توانند بسیار مؤثر باشند.

آیا خار پاشنه فقط در افراد مسن دیده می‌شود؟

خیر. اگرچه با افزایش سن احتمال بروز آن بیشتر می‌شود، اما افراد جوان، به‌ویژه ورزشکاران نیز ممکن است به آن دچار شوند.

سخن پایانی

خار پاشنه اگرچه آزاردهنده است، اما با آگاهی و پیگیری منظم، قابل کنترل و درمان است. فراموش نکنید که استفاده از کفش مناسب، حفظ وزن متعادل و انجام تمرینات کششی ساده می‌توانند از بروز این مشکل جلوگیری کنند. اگر احساس درد مداوم در پاشنه دارید، مراجعه به متخصص ارتوپدی بهترین تصمیم برای درمان مؤثر و به‌موقع خواهد بود.